Platform voor de metaal- & staalverwerkende industrie
We leven in een Instagram-tijdperk, waar we ons allemaal van onze beste kant laten zien. Niet alleen privé, ook wat we professioneel doen en kunnen vindt er steeds makkelijker zijn weg naartoe. Ga maar eens scrollen op sociale media. Het zal niet lang duren vooraleer je het ene voorbeeld van fenomenale lasnaden na het andere tegenkomt, gemaakt door zeer getalenteerde mensen. En hoewel elke lasser trots mag zijn op het werk dat hij aflevert, vertelt zo’n foto nooit het volledige verhaal. Volgers zien de voltooide lasnaad, maar niet het proces. Het toont niet de uren die eraan voorafgegaan zijn om het vak te leren en de vaardigheden te verwerven die ervoor nodig zijn. En het zegt al helemaal niets over de kwaliteit van de las, want wat er goed uitziet op foto is daarom geen ijzersterke verbinding. Maar wat is dan wel een goede las?
Lassen blijft de beste manier om twee metalen permanent en oersterk met elkaar te verbinden. Het kadert in een eeuwenoude traditie, die vandaag nog steeds even relevant is in het dagelijkse leven. De stalen geraamtes die gebouwen en bruggen recht houden, zouden niet mogelijk zijn zonder lassen. Maar ook de wagens waarmee we rijden, de pijpleidingen waardoor de melk stroomt die we drinken of de machines waarmee we werken. Elke las die we leggen, moeten we dan ook uitvoeren volgens de regels van de kunst en met trots op het vakmanschap dat het vergt.
Hoe prachtig een las er ook uitziet, hoe mooi de Instagram-foto ook is, de kwaliteit kan toch onaanvaardbaar zijn. Een gebrek aan versmelting laat zich nu eenmaal niet zo makkelijk fotograferen. Die afdeklaag laat de onvoldoende penetratie, de onjuiste voorbereiding van de lasnaad of een procedure die volledig werd genegeerd niet zien. Aan de andere kant kan een las minder fotogeniek zijn; je zou er misschien een beetje van huiveren, maar toch aan alle gestelde eisen voldoen. Dit is een belangrijke afweging die in de productieomgeving moet worden gemaakt: welk niveau van laswerk hebben we nodig, en communiceren we de eisen effectief naar de werkvloer?
Uiteindelijk zijn de meeste lasnaden niet bedoeld om er indrukwekkend uit te zien op een socialemediakanaal. Ze zijn bedoeld om een taak te vervullen. Dat kan betekenen dat ze kleuren weergeven voor het kunstwerk dat wordt geproduceerd, de structurele belasting van een gebouw dragen, of simpelweg de twee componenten bij elkaar houden gedurende de levensduur van het onderdeel. Die eisen worden bepaald door de geldende normen, die van de klant, de lasprocedure en de gebruiksomstandigheden, niet door het aantal ‘likes’ dat op sociale media volgt.
Hoe is dit dan van toepassing op de beginnende lasser, de productiemanager of de werkplaatshouder? Voor de beginnende lasser: wees niet te streng voor jezelf en onthoud dat die lasnaden met oefening en toewijding zullen verbeteren. Het echte leerproces bestaat uit het begrijpen van alles wat er bij het maken van die lasnaad komt kijken, niet alleen die paar minuten achter de laskap.
Het totaalbeeld bekijken betekent dat je het belang begrijpt van het voorbereiden van het materiaal, het op elkaar afstemmen van de lasverbindingen, het reinigen waar nodig, en het begrijpen hoe die beslissingen van invloed zijn op wat er gebeurt zodra de boog wordt ontstoken. Het betekent ook begrijpen hoe de lasverplaatsingssnelheid de laspenetratie beïnvloedt en hoe de warmte-inbreng impact heeft op het materiaal. Het doel moet niet zijn om simpelweg een beweging of methode te leren om de las er ‘goed’ te laten uitzien, maar om het hoe en waarom te leren achter wat een las er ‘goed’ doet uitzien.
Voor de productiemanager of werkplaatsmanager kan dit betekenen dat hij zich inschrijft voor een lascursus of een geavanceerdere opleiding tot lascoördinator of lasinspecteur om de gebruikte processen beter te begrijpen en de juiste lasprocedures op te stellen. Het kan ook betekenen dat de verwachtingen op de productievloer worden verduidelijkt en dat wordt vastgesteld wat er daadwerkelijk nodig is om hieraan te voldoen. Een beetje proceskennis kan een groot verschil maken bij het vaststellen van eisen en het onderscheiden van kwaliteits- en prestatie-eisen van louter cosmetische voorkeuren. Dit is geen truc om slecht vakmanschap of ondermaatse lasnaden te accepteren. Het is een verduidelijking van wat er nodig is en wat er verwacht wordt.
Visuele inspectie is de eerste beoordeling die een las ondergaat, formeel of informeel. Elke lasser zou in staat moeten zijn om veelvoorkomende lasfouten te herkennen, waaronder ondersnijding, overlapping, overmatige versterking, onjuiste lasafmetingen en een inconsistent lasprofiel. Maar dit is slechts een deel van het bewijs, en zelfs zonder dit kunnen er nog steeds problemen bestaan die niet zichtbaar zijn. Dus als we ons afvragen of die las ‘Instagram-waardig’ is, moeten we ons ook afvragen of alle betrokkenen begrijpen wat een goede las is.
