PODCAST: De toekomst van de maakindustrie begint bij samenwerking en talent 

Transcript

[00:01] Introductie en situering van Machineering NextGen Experience 

Bavo Boutsen: Dag luisteraars, welkom bij een nieuwe podcast van Metaalvak, het platform voor de metaal- en staalwerkende industrie. Net als in de vorige aflevering staat ook dit gesprek opnieuw in het teken van Machineering NextGen Experience, de gloednieuwe beurs van Industrial Fairs, die eind maart in Kortrijk zal worden georganiseerd. In de vorige aflevering hadden we twee standhouders te gast, vandaag zijn dat er drie. Maar voor we hen aan het woord laten, wil ik eerst nog even het woord geven aan de organisator, en dus is hier opnieuw Karl D’Haveloose. Karl, hoe zit het met de voorbereiding van het event? 

Karl D’Haveloose: Heel vlot eigenlijk. We hebben deze week kick-off gehad met de exposanten. Ik denk dat we nu al met een honderdtal exposanten zitten. Ik denk dat we gaan afstevenen op een kleine 120. Een vijftigtal mensen waren aanwezig op de kick-off. Daar heeft mijn collega Alexander de nodige uitleg gegeven over de reclamecampagne, wat er allemaal te beleven is op de beurs enzovoort. We zien dat er een goede vibe in zit, dat iedereen al bezig is. Ik veronderstel ook dat straks de collega’s die hier op de podcast zitten het verhaal volledig compleet maken rond de manufacturing hubs, want dat is de reden waarom we samen zitten hier, waarschijnlijk ook op die podcast met de initiatoren van de manufacturing hubs. Er is heel veel beweging. Ondertussen is onze reclamecampagne opgestart, daar krijgen we ook heel veel respons op. Dus we hebben daar alle goede hoop. 

[01:15] Momentum in de sector en veranderde investeringsmindset 

Bavo Boutsen: Waarom is het momentum in jullie sector, in het verhaal dat we brengen, zo’n interessant moment op dit moment? En dus dat lijkt me een moment waarin jullie nog meer het verschil kunnen maken of meer een bijdrage kunnen bieden? 

Karl D’Haveloose: Als ik mag alluderen op de beurs Indumation die we vorige week gehad hebben, dus de industriële automatiseringsbeurs. Zowel bij exposanten als bij bezoekers zelf, als je in gesprek gaat, even informeel in de wandelgangen, dan hoor je overal hetzelfde. Ondanks alle uitdagingen is er een sense of urgency. Alle kaarten liggen in de juiste richting qua tewerkstelling, qua technologische uitdaging, qua AI enzovoort om te schakelen naar nieuwe maaktechnologieën. Veel laaghangend fruit bij KMO’s dat heel dringend moet worden opgelost naar automatisering, nieuwe maaktechnologie en digitalisering. Dus alle pijlen wijzen in de juiste richting. Wat op zich vrij nieuw is. Dat is niet altijd zo geweest dat er veel laaghangend fruit hing. Als je het conjunctureel bekijkt: 2019, pre-corona, zat de conjunctuur heel goed, maar had ik de indruk dat de investeringsmindset eerder was vanuit: we hebben wel wat budget en we willen tonen dat we innovatief zijn. Nu is het precies zo van: we moeten heel goed op ons budget letten en we moeten heel goede, bewuste keuzes maken. Ik denk dat dat een beetje het verschil is. De denkoefening die we gedaan hebben, en ook waarschijnlijk in de vorige podcast besproken hebben, is inderdaad: beursorganisator, vind jezelf opnieuw uit. Exposant, vind jezelf opnieuw uit. Want de verwachtingen van de bezoeker zijn anders. Dus ik denk inderdaad dat we daar nu op dat juiste moment zitten. 

[03:20] Loopbaan van Karl D’Haveloose in de beurswereld 

Bavo Boutsen: Hoe ben je eigenlijk zelf in dat vak van beursorganisator gerold? 

Karl D’Haveloose: Ik kan daar een heel lang verhaal van maken. Ik ga er een fast forward van maken. Ik ben actief in de wereld van de beurzen sinds 1992. Dat verraadt ook direct je leeftijd. Ik heb gestart met technologiebeurzen anno 2000, maaktechnologiebeurzen. Dat evolueerde in 2011 naar automatiseringsbeurzen en ook digitaliseringselementen. We zijn gepokt en gemazeld in de beurswereld. We hebben onszelf tijdens de financiële crisis en andere zaken heel snel moeten heruitvinden. Dus het is ondertussen een gewoonte geworden. Hoe ben ik daarin gevallen? Gepassioneerd door technologie, door mensen die interageren, door uitdaging. In 2018 heb ik mijn bedrijf aan een grotere groep verkocht, maar ik blijf nog een tijdje aan boord voor business development en strategie. 

[04:31] Voorstelling Wim Bogaerts en Okuma 

Bavo Boutsen: Na deze zeer enthousiasmerende woorden van de organisator kunnen we over naar de exposanten die ongetwijfeld met evenveel liefde over hun vak kunnen vertellen. Een van hen is Wim Bogaerts van Okuma. Okuma is wereldleider in CNC-bewerkingsmachines en optimalisatie van bewerkingsprocessen. Dag Wim, dat moeten we even uitleggen. 

Wim Bogaerts: Dank u wel. Wij zijn leverancier van CNC-machines. Wat wil dat zeggen? Vroeger werd er een machine gekocht, die werd neergezet en de mensen wisten hoe ze daarmee omgingen. Vandaag de dag komt daar veel meer bij kijken. Wij noemen dat ontzorgen. Er zijn heel veel uitdagingen waar klanten mee zitten. Geschikt personeel vinden, reageren op de noden van de markt, flexibel zijn, alles wat daarbij komt. En daar proberen wij vooral op in te spelen door klanten te ontzorgen, om die machine zo snel mogelijk operationeel te krijgen en ervoor te zorgen, met de nodige opleiding, dat die klant daar het maximum kan uithalen uit die investering. 

[05:34] Waarom deze sector zo boeiend is 

Bavo Boutsen: En we hebben net al, Karl heeft net al verteld dat hij dat een zeer boeiende wereld vindt om in te bewegen. Geldt dat voor jullie ook? Waarom is het de mooiste job die er is? 

Wim Bogaerts: Een heel boeiende vraag, waar ik ook heel uitgebreid kan op antwoorden. Ik denk dat vooral een deel van een oplossing zijn een van de mooiste dingen is. In een digitale wereld met mensen omgaan en luisteren wat de mensen nodig hebben als ze dagelijks in hun onderneming kampen, om daar een oplossing aan te bieden. Dat mensen achteraf zeggen: zo hadden we dat niet bezien, maar achteraf gebleken is dat veel efficiënter of handiger. Dat is een stukje erkenning. Anderzijds, een tevreden klant – het klinkt misschien cliché – maar een klant die zijn volgende investering terug bij u aankoopt, dat is de beste feedback die je voor het team kunt krijgen.  Wij zitten in een wereld waar in de machineontwikkelingen alles al een aantal jaren bestaat. Als ik puur kijk naar ontwikkelingen in een draaibank frezen en in een freesmachine draaien, dan ligt dat al een paar jaar achter ons dat dat allemaal kan. Het is meer waar de focus ligt: alles wat rond die machine zit. Ik denk dat mijn collega’s dat wel gaan bevestigen. En dat is ook een bruggetje naar wat we op de beurs gaan tonen. 
Klant ontzorgen, hoe kun je dat doen? Een machine aankopen is één. De dag van vandaag is dat ook niet echt een makkelijke keuze. Hoe kun je daar dingen rond bouwen om het uiteindelijk zo rendabel mogelijk te maken? Ik zie vaak dat mensen analyses maken. De klanten die de meeste uren draaien, dat zijn die die eigenlijk gewoon start en stop gaan analyseren, gaan meten en daarop inspelen. 

[07:42] Voorstelling Filip Tuypens en Fanuc Benelux 

Bavo Boutsen: Naast Wim hebben we ook Filip Tuypens van Fanuc Benelux. Ook uiteraard een logische vraag: wat is Fanuc? Wie zijn jullie eerst en vooral? 

Filip Tuypens: Wat is Fanuc? Fanuc is een afkorting, die staat voor Fujitsu Automatic Numerical Control. En op dat laatste stukje, Numerical Control, daar zit eigenlijk de start van onze firma. Sinds 1950 zijn we van origine een fabrikant van CNC-sturingen. Vandaag is 65 procent wereldwijd van de CNC-sturingen een Fanuc. Dus dat is de backbone van ons bedrijf.  Daaruit zijn uiteindelijk alle andere producten verder gevloeid, zoals de robots. Ook vandaag een zeer grote, belangrijke businessdivisie. En we hebben daar ook nog een machinereeks achteraan. Robodrill is daar een kleine freesmachine van. 

Bavo Boutsen: Jullie zijn wereldwijd een hele grote speler. Is dat in België ook? Waar moeten jullie je positioneren? 

Filip Tuypens: Dat hangt ervan af vanuit welke divisie je kijkt. Als we kijken naar de robotdivisie, die is by far de grootste, want daar zijn we marktleider. Als ik vandaag kijk naar machineren en dat projecteer naar machinebeladingen, dan denk ik dat 25 tot 30 procent van onze robots naar machinebeladingen gaan. We zijn gezegend met een paar zeer gerenommeerde bedrijven hier lokaal die daar heel fijne systemen in ontwikkelen. 

[08:45] Snelle evolutie in industriële automatisering 

Bavo Boutsen: Waarom is heel die wereld van industriële automatisatie, die per definitie gigantisch snel evolueert, zo boeiend om in te bewegen? 

Filip Tuypens: Omdat het vandaag gigantisch snel gaat. Als je dat tien, vijftien jaar geleden bekeek, dan was dat easy going. Dat was een kabbelend beekje. Vandaag is dat een wildwaterrivier. Dat is rafting die je moet beginnen doen. Er komt zoveel nieuwe technologie op ons af. 
Ik ben ervan overtuigd dat het hardcode-verhaal, altijd hetzelfde kunstje doen, nog kan, maar dat ligt stilletjes aan achter ons. Ik denk dat computer vision, en noem het dan AI, een enabler gaat worden voor nieuwe en kleinere series om die te gaan automatiseren.  Is het in die fase een voordeel om trekker te zijn, wereldleider te zijn? Ja. Ik denk dat we nog altijd op het voorfront staan in heel dat verhaal. Het zal nu een kwestie zijn van flexibel te zijn en wendbaar te blijven en te zien dat we de goede keuzes maken, zodat we die positie ook kunnen behouden. 

[10:09] Voorstelling Willem Meert en MEMA Tools & Machinery 

Bavo Boutsen: De derde spreekgast is Willem Meert van MEMA Tools & Machinery. Ook dat moeten we uiteraard even kaderen. Wie zijn jullie? Wat doen jullie? Wat is het verschil misschien met de twee anderen? 

Willem Meert: Wij zijn een importeur van werktuigmachines voor de metaalindustrie. Een beetje zoals ook Okuma hier in België vertegenwoordigd is. Maar het grote verschil is dat wij eigenlijk meer een onafhankelijke dealer zijn of vertegenwoordiging hebben. Dus wij hebben meerdere merken in onze portfolio en kunnen daardoor aan de klant de ideale machine aanbieden. Dat hoeft dus niet altijd van één bepaald merk te zijn, zoals dat bij Fanuc of Okuma wel het geval is, want zij hebben maar één fabrikant, want ze zijn de fabrikant. 
Ik vergelijk het dikwijls met een verzekeringsmakelaar die tegenwoordig onafhankelijk is en die u gaat bijstaan in het kiezen van een goede verzekering. Uw autoverzekering, uw brandverzekering voor uw huis, uw reisverzekering, dat zal niet allemaal bij dezelfde persoon terechtkomen, maar dat zullen verschillende zijn, omdat hij kan zeggen: dit is beter voor u in dat geval enzovoort. Dat trachten wij dus ook naar onze klanten toe te doen, daar advies te geven. 
Naast de machines hebben we daardoor ook een deel toebehoren en gereedschappen dat we verkopen om eigenlijk een totaaloplossing aan de klant te kunnen geven. Want zoals Wim het al zei: het is nu niet meer gewoon een machine plaatsen en dat is einde verhaal. Nee, het gaat echt om de klant te begeleiden in zijn project. En als er een probleem is, dan kunnen we ook zeggen dat dit mogelijke oplossingen zijn. En dat er dan niet gekeken wordt naar verschillende leveranciers die naar elkaar wijzen en het probleem doorschuiven. 

[12:13] Typische klant en KMO-context 

Bavo Boutsen: En als we het hebben over die klant, over wie gaat dat dan? Wie is jullie typische klant? 

Willem Meert: Wij zijn een kleinere speler in België, een familiebedrijf ook. Vanuit die cultuur en denkwijze slaan we beter aan bij de kleinere KMO’s, omdat we daar op hetzelfde niveau met elkaar praten, dezelfde bekommernissen hebben, dezelfde problemen, maar ook dezelfde opportuniteiten hebben. We hebben lage kosten bijvoorbeeld en kunnen daardoor ook sneller schakelen indien iets nodig is. We moeten natuurlijk wel met voldoende expertise aan boord de klanten kunnen bijstaan. 

[13:06] Automatisering bij KMO’s en kleinere series 

Bavo Boutsen: We hebben hier al even gezegd dat het een zeer snel evoluerende wereld is waarin jullie actief zijn. Tenminste bij de grote spelers. Geldt dat ook voor de KMO? 

Willem Meert: Jazeker. Zoals Filip het hier ook aanhaalde, was het vroeger gewoon eventueel een robot daar zetten, maar nu gaat het richting kleinere series en de KMO’s. Ook Karl heeft aangehaald dat daar laaghangend fruit is zogezegd en dat we die mensen nu de tools kunnen aanreiken zodat alleen de operator moet superviseren wat er gebeurt en niet zelf de handelingen moet doen. Dat daar dus nog wel mogelijkheden liggen. 
En dat we daar in de komende jaren misschien wel een versnelling gaan zien door gebruik van AI en dergelijke die bepaalde herkenningen veel gemakkelijker kan doen, zodat dat niet meer allemaal aangeleerd moet worden. Want als iets een dag duurt om in te stellen, dan moet het gaan over een serie die meerdere weken of maanden loopt. Maar als uw serie maar drie dagen loopt, dan kun je niet een dag eerst alles instellen, want dan zal een derde van uw productie al gedaan moeten zijn. 

[14:55] Wat MEMA toont op de beurs 

Bavo Boutsen: Dus ook jullie moeten mee op die trein en dat is een van de redenen waarom jullie deelnemen aan de Machineering NextGen beurs. Misschien concreet: hoe gaat jullie stand eruitzien? Wat gaan jullie voorstellen als oplossing? 

Willem Meert: Wij gaan een vijfassige machine plaatsen, omdat dat een van de mogelijkheden is om neventijden uit te schakelen doordat je meerdere opspanningen niet meer nodig hebt, omdat je alles in één enkele opspanning kan bewerken. 
Daar hangt ook de Armonic-sturing aan vast, die in tegenstelling tot Fanuc een beetje voorloper tracht te zijn op een aantal vlakken die we daar graag zouden accentueren. Dat doen we in samenwerking met Armin Robotics voor de automatisering. We tonen niet alleen het beladen en ontladen van de machine, wat al een tijdje ingeburgerd is, maar ook andere zaken die rond de machine gebeuren, zoals het meten van de gereedschappen, het klaarzetten van de stukken, het nameten van het werkstuk en zo de terugkoppeling naar de machine om correcties toe te passen om het werkstuk binnen tolerantie te houden. 

[16:29] Wat Okuma toont op de beurs en focus op studenten 

Bavo Boutsen: Geldt dat ook voor Okuma? Op jullie stand dan, om te beginnen? 

Wim Bogaerts: Zeker en vast. Wij hebben gekozen om geen robot voor de machine te zetten. Enerzijds denk ik dat je vandaag moet deelnemen aan een beurs om een meerwaarde te brengen naar een bezoeker. Als ik kijk wat de concullega’s brengen, dachten wij met ons team: wij gaan naar de basis. Wat gebeurt er in de machine?  Wij gaan één multitasking machine zetten die meer en meer in trek is, omwille van wat Willem zegt: omsteltijden zo kort mogelijk houden en zo snel mogelijk van product A naar B gaan en zo snel mogelijk rendabel zijn. Wij hebben gekozen voor één machine. Die gaan we aansturen met TopSolid. Daar koppelen we een aantal pc’s aan om het programma te maken en aan te passen. In de machine hebben we Kennametal die alle gereedschappen voorziet. Na het proces hebben we SmartAnna die het volledige proces gaat analyseren en bepaalde parameters in de machine gaat capteren en in staafdiagrammen gaat brengen, bijvoorbeeld storingen, uptime en meest voorkomende stilstanden, om te verbeteren.  Het is de bedoeling om te tonen hoe je een klein minionderneming of mini-fabriekje kan opzetten. Enerzijds om de bezoeker enthousiast te maken over wat er vandaag is. Anderzijds, en even belangrijk, de studenten. Veel van onze klanten vinden het moeilijk om gepast personeel te vinden. De job van machinebediener is grondig veranderd. De perceptie is dat mensen denken dat ze een hele dag repetitief hetzelfde stukje erin steken en op het einde van de dag smerig zijn. Vandaag is dat iets helemaal anders. Dat zijn semi-programmeurs die aan de machine staan en een gigantische verantwoordelijkheid hebben om zo’n dure machine te bedienen. Ik denk dat we de jeugd moeten enthousiasmeren om te zeggen: daar wil ik graag in mee. 

[19:01] Beeldvorming en de rol van beurzen 

Bavo Boutsen: Is een beursdeelname daar een goede stap in? Komen jongeren naar zulke evenementen? 

Wim Bogaerts: Mijn grootvader heeft mij altijd geleerd: als je warmte wilt, moet je zorgen dat je in je kachel hout, de juiste hoeveelheid zuurstof en een vonkje brengt. Ik zie vaak fabrikanten die dat principe niet begrepen hebben.  Ik maak vaak de parallel met auto’s. Technologieën die in de Formule 1 ontwikkeld worden, sijpelen door naar het gewone wagenpark. In ons machinepark is dat net hetzelfde. Studenten warm maken doe je niet door een scherm te zetten waar ze een auto door een mooi landschap zien rijden. Je moet de real deal tonen: echt verspanen op een beurs, dingen laten zien die bewegen. Dat is de enige juiste weg.  Dat vraagt energie en middelen, maar ik ben ervan overtuigd dat dat de enige juiste manier is. Het zaadje is in Brussel beginnen groeien, we trekken dat nu door in Kortrijk en ik ben ervan overtuigd dat we volgend jaar een grotere versie gaan zien van wat we vandaag doen. Het doel is dat mensen naar huis gaan en zeggen: ik heb iets nieuws gezien, ik heb inspiratie opgedaan en dat ga ik toepassen in mijn werkplaats. 

[21:08] Wat Fanuc demonstreert en integratie van technologie 

Bavo Boutsen: Klopt dat ook voor Fanuc? Met welke ambitie gaan jullie naar de beurs? 

Filip Tuypens: Wij zijn misschien een atypische leverancier omdat we niet alleen de verspanende machines zelf hebben, maar ook de robots erachter en de monitoring software.  Wij gaan een robot tonen in een vijfassige configuratie. We gaan die beladen met een robot en een visiesysteem demonstreren van Helder.ai, een spin-off van Universiteit Gent. Dat is een visiesysteem waar je gewoon een CAD-file uploadt. Je laadt die in en het systeem stelt zichzelf volledig in.  Vroeger bestond dat kunstje ook, maar moest je die CAD-file bewerken, importeren, scannen, maskeren. Dat was een dag werk. Wat wij tonen is dat we op een kwartier een nieuw product kunnen aanleren en op de machine steken. Het systeem is zo precies dat we in één beweging het product kunnen nemen en aan de machine brengen, zonder nul-tafel of centreren.  Daarnaast tonen we industriële robots, collaboratieve robots en het gemak om Fanuc aan Fanuc te koppelen, met de CNC-sturingen. We demonstreren ook dat ISO-code of G-code die op de machines gebruikt wordt, ook doorgetrokken kan worden naar onze robots. Zo moeten gebruikers minder programmeertalen kennen. 

[24:06] Ecosysteemwerking en samenwerking tussen partners 

Bavo Boutsen: De filosofie achter de beurs is dat moderne machinevloeren een opeenstapeling zijn van gekoppelde expertise en intense samenwerking tussen partners. Is die ecosysteemwerking bepalend vandaag? 

Willem Meert: Ik denk wel dat dat belangrijk is. Wij zijn geen fabrikant, dus werken sowieso met verschillende partners. We zien wel een zekere tendens dat fabrikanten zelf met automatiseringsoplossingen afkomen.  Er is ook de tendens om terug naar afzonderlijke eilanden te gaan in plaats van volledig gekoppelde systemen, zodat als één schakel uitvalt niet de hele fabriek platligt.  Samenwerking is nodig en dat zien we op alle vlakken. Je moet geen superexpert zijn in mechanica, elektronica of IT, maar je moet van alles kennis hebben en het samenbrengen. Anders werkt het niet. De operator wordt niet meer iemand die start-stop duwt, maar neemt een deel van de programmering op zich via CAD/CAM. Dat maakt het geheel boeiend en niet repetitief. 

Wim Bogaerts: Als je enquêtes leest over tevredenheid van werknemers, komt opleiding vaak naar voren als belangrijk. Mensen willen in zichzelf investeren. Series worden ’s nachts geautomatiseerd, korte producten en stukwerk gebeuren overdag. 
Samenwerken is voor ons logisch. Wij zijn al jaren uitdager op de markt. We werken samen met partners, wisselen soms van partner, maar het moet niet de bedoeling zijn dat leveranciers naar elkaar wijzen als er een probleem is. De klant mag niet in de kou blijven staan. Dat hoort bij ontzorgen. 

Filip Tuypens: Wij onderschrijven dat verhaal helemaal. Het is een ecosysteem van partners die moeten samenwerken. Een Factory of the Future is multidisciplinair. Dat is een IT’er, iemand die iets weet van verspaning, een CAD/CAM-programmeur, iemand van tooling.  Ik zie niet dat één persoon dat allemaal kan. Wat ik mis vandaag, is dat leveranciers individueel opleidingen aanbieden. Misschien moeten consultancybedrijven ontstaan die al die expertise bundelen en klanten begeleiden in het totaalplaatje. 

[30:24] Skills, onderwijs en mismatch met de praktijk 

Bavo Boutsen: Hoe zorgen we dat mensen de juiste skills hebben? Wie moet daarvoor zorgen? Welke skills bezitten mensen vandaag? 

Willem Meert: Dat hangt af van het type persoon dat je nodig hebt. Je hebt machinebedieners en storingstechniekers, mechanisch of meer op sturingsniveau. Er is werk aan de winkel. STEM-opleidingen slaan niet altijd aan. Soms moeten studenten lopen voor ze kunnen stappen. De volgorde klopt niet altijd.  Ook in mechatronica zie je dat leraren moeilijk vervangbaar zijn omdat het een combinatie is van mechanica, elektriciteit, programmeren, PLC-sturingen.  Op hogescholen zien ze dat studenten niet altijd basiskennis hebben van machines. De opleidingen zijn te veel in vakjes verdeeld. Er is een mismatch tussen wat wordt opgeleid en wat nodig is. 

Wim Bogaerts: Ik was bij die meeting aanwezig. Ik heb veel passionele mensen gezien in het onderwijs. Maar de beeldvorming van onze sector is ondergesneeuwd door IT en programmeren.  De basis in mechanica verdwijnt. Vroeger waren er 20 tot 25 studenten in een zevende jaar CNC, vandaag nog vijf. 
We moeten jongeren warm maken. Ik heb een vertegenwoordiger zonder technische basis die via de VDAB conventioneel is gaan draaien en frezen. Wilskracht is belangrijker dan kennis. 

Filip Tuypens: Het klassieke aanbod is geïsoleerd. Leveranciers geven elk hun eigen opleiding. In Nederland zie ik private instituten die het totaalplaatje bekijken: hoe richt je productieprocessen in? Wat is een ERP-systeem? Hoe koppel je dat? 
Eerst architectuur, daarna specialisatie. Iemand zal die taak moeten opnemen om awareness te creëren. 

[45:31] Toekomstvisie en optimisme voor de maakindustrie 

Filip Tuypens: Iedereen die zichzelf respecteert zal moeten inzetten op die evolutie. Wie op klassieke manier blijft produceren, wordt voorbijgestoken door spelers die efficiënter en 24-7 produceren. We moeten ons herbezinnen over hoe we productie organiseren. Maar ik ben ervan overtuigd dat er een toekomst is voor manufacturing in België. 

Wim Bogaerts: We mogen trots zijn dat we een puzzelstukje zijn van een groter geheel. Er wordt geïnvesteerd in defensie, luchtvaart en technologie. In België zit meer dan gedacht wordt.  Het gat tussen wat wordt geschoold en wat nodig is, is groter geworden. We moeten onszelf opnieuw uitvinden en mensen enthousiast maken. Er is een uitdaging, maar ook veel potentieel. 

[47:43] Afsluiting en uitnodiging voor de beurs 

Bavo Boutsen: Wie meer wil weten over de metaalsector of over Machineering NextGen Experience kan langsgaan op de beurs op donderdag 26 of vrijdag 27 maart in Kortrijk Expo. Of kan terecht op metaalvak.com. 

Karl D’Haveloose: Ik kan daar weinig aan toevoegen. Ik zit hier met drie gepassioneerde ambassadeurs. De bedoeling is om technologie en expertise samen te brengen en te demonstreren op Machineering NextGen Experience. 
De nieuwe operator is te vergelijken met een jet fighter pilot: digitale skills, mechanische skills, het volledige plaatje zien. Dat maakt het sexy voor de jeugd.  Wij zijn als organisator architect. De vedettes zijn onze exposanten. Wij faciliteren hen en nodigen onderwijs en professionals uit om die experience te beleven.